FPT chung tay “làm sống lại” lịch sử ngành Y bằng công nghệ số

Những hiện vật lặng lẽ trong Phòng Truyền thống Bộ Y tế Việt Nam – từ dụng cụ y tế thời kháng chiến đến những trang tư liệu đã úa màu thời gian – nay được “đánh thức” bằng công nghệ số. Thông qua Dự án Số hóa dữ liệu và hiện vật do FPT triển khai, toàn bộ không gian trưng bày gồm 26 hiện vật tiêu biểu cùng 63 tư liệu lịch sử đã được tái hiện trong môi trường 3D và VR360, hình thành một nền tảng triển lãm điện tử hiện đại. Không chỉ dừng ở việc số hóa, dự án đặt nền móng cho chiến lược lưu trữ lâu dài và lan tỏa giá trị truyền thống ngành Y trong kỷ nguyên số.

FPT phối hợp cùng Bộ Y tế triển khai số hoá dữ liệu và hiện vật Phòng Truyền thống Bộ Y tế chỉ trong 15 ngày

Lịch sử ngành Y tế Việt Nam là hành trình của sự tận tụy và hy sinh thầm lặng. Qua nhiều giai đoạn chiến tranh, dịch bệnh và đổi mới đất nước, những người thầy thuốc đã để lại không chỉ thành tựu chuyên môn mà còn là di sản tinh thần sâu sắc. Phòng Truyền thống Bộ Y tế vì thế không đơn thuần là một không gian trưng bày, mà là nơi lưu giữ ký ức của cả một ngành nghề cao quý. Tuy nhiên, sự bảo tồn bền vững không thể chỉ dựa vào lưu giữ vật lý. Hiện vật có thể xuống cấp theo thời gian, còn không gian trưng bày bị giới hạn bởi địa lý và điều kiện tiếp cận. Chuyển đổi số mở ra một cách tiếp cận mới: bảo tồn song song hai không gian – thực và số – để giá trị lịch sử không bị giới hạn bởi thời gian hay khoảng cách.

Nằm trong lộ trình “Nâng cấp và số hóa không gian” giai đoạn 3 của Bộ, dự án được FPT phối hợp cùng Bộ Y tế triển khai với yêu cầu cao về tiến độ và chất lượng. Chỉ trong vòng 15 ngày, đội ngũ kỹ thuật và nội dung đã hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc, kịp ra mắt trước thềm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/02. Khung thời gian ngắn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên gia công nghệ và đơn vị quản lý hiện vật, từ khâu khảo sát không gian, xử lý dữ liệu đến thiết kế trải nghiệm người dùng.

Toàn bộ không gian Phòng Truyền thống bằng công nghệ VR360 kết hợp Photogrammetry

Trọng tâm đầu tiên của dự án là tái hiện toàn bộ không gian Phòng Truyền thống bằng công nghệ VR360 kết hợp Photogrammetry. Từng khu vực trưng bày được ghi nhận và dựng lại thành môi trường số đa chiều, cho phép người xem tham quan trực tuyến như đang hiện diện tại chỗ. Không gian này không chỉ dừng ở hình ảnh tĩnh, mà tích hợp các điểm chạm tương tác, giúp người xem chủ động di chuyển, lựa chọn nội dung và khám phá theo cách riêng. Với nền tảng VR360, Phòng Truyền thống vượt qua giới hạn vật lý để trở thành một không gian mở, phục vụ công chúng, sinh viên y khoa và nhà nghiên cứu ở bất cứ đâu.

Song song với việc số hóa không gian, 26 hiện vật tiêu biểu đã được quét 3D laser với độ chính xác cao. Mỗi hiện vật – từ dụng cụ y tế đơn sơ nơi tuyến lửa đến những kỷ vật gắn với các giai đoạn phát triển của ngành – được chuyển hóa thành mô hình 3D chi tiết, có thể xoay 360 độ và quan sát từng góc cạnh. Việc quét 3D không chỉ tạo trải nghiệm trực quan hơn cho người xem, mà còn đóng vai trò như một phương thức lưu trữ dài hạn, đảm bảo hình hài và cấu trúc hiện vật được bảo tồn nguyên vẹn trong môi trường số.

Hiện vật tiêu biểu đã được quét 3D laser với độ chính xác cao

Cùng với đó, 63 tư liệu lịch sử gồm hình ảnh, văn bản và tài liệu chuyên môn được số hóa ở độ phân giải cao, hình thành một kho dữ liệu điện tử có giá trị lâu dài cho công tác tra cứu và nghiên cứu. Hệ thống thuyết minh tiếng Việt được thu âm đồng bộ, góp phần tăng chiều sâu trải nghiệm. Khi hình ảnh, mô hình 3D và âm thanh được tích hợp trong cùng một nền tảng, mỗi hiện vật không chỉ là một vật thể được trưng bày, mà trở thành một câu chuyện được kể lại trọn vẹn.

Trên nền tảng dữ liệu đã được chuẩn hóa, FPT xây dựng hệ thống triển lãm điện tử 3D vận hành trên Kiosk màn hình cảm ứng đặt tại Phòng Truyền thống và đồng thời trên nền tảng Web App. Giao diện được thiết kế trực quan, cho phép người xem tra cứu lịch sử hình thành và phát triển của Bộ Y tế, tìm hiểu tiểu sử lãnh đạo qua các thời kỳ và khám phá thư viện hiện vật số. Sự kết hợp giữa nội dung lịch sử và công nghệ tương tác tạo nên một phương thức tiếp cận mới: thay vì quan sát thụ động, người xem chủ động tìm hiểu và khám phá.

Ở phía quản trị, hệ thống tích hợp nền tảng quản lý nội dung (CMS), giúp Bộ Y tế có thể cập nhật, bổ sung và điều chỉnh thông tin theo thời gian. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm tính “mở” của dự án. Không gian truyền thống số không phải là sản phẩm hoàn thành một lần rồi cố định, mà là một hệ thống có thể tiếp tục phát triển, mở rộng dữ liệu và làm giàu nội dung trong tương lai.

Dự án tại Phòng Truyền thống Bộ Y tế cũng là minh chứng rõ nét cho năng lực của FPT trong lĩnh vực Culture Tech – nơi công nghệ được ứng dụng để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử. Trước đó, FPT đã tham gia triển khai nhiều dự án chuyển đổi số cho khối cơ quan nhà nước, bảo tàng và đơn vị hành chính, bao gồm xây dựng không gian trưng bày số, hệ thống dữ liệu số hóa và các nền tảng tham quan thực tế ảo phục vụ công tác truyền thông, giáo dục truyền thống như Bảo tàng Bình Phước, Nghĩa trang Hàng Dương, Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh,… Việc làm chủ các công nghệ như quét 3D laser, VR360, phát triển hệ thống lõi và tích hợp quản trị nội dung cho phép FPT triển khai đồng bộ từ hạ tầng kỹ thuật đến trải nghiệm người dùng cuối.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được thúc đẩy mạnh mẽ, việc số hóa không gian truyền thống của ngành Y mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án đơn lẻ. Đây là bước đi thể hiện cách tiếp cận mới đối với di sản: bảo tồn gắn với công nghệ, lưu giữ song hành với lan tỏa. Khi những ký ức của ngành Y được tái hiện sinh động trong môi trường số, lịch sử không còn nằm yên trong tủ kính mà trở thành nguồn tư liệu mở, sẵn sàng phục vụ học tập, nghiên cứu và giáo dục truyền thống. Hoạt động cũng bám sát tinh thần Luật Di sản Văn hóa 2024 cùng các Nghị quyết 57-NQ/TW, 71/NQ-CP và 80-NQ/TW, hướng tới kiến tạo một nền tảng văn hóa số bền vững cho tương lai.

Không gian trưng bày gồm 26 hiện vật tiêu biểu cùng 63 tư liệu lịch sử đã được tái hiện trong môi trường 3D và VR360

Từ một không gian trưng bày mang tính lưu giữ, Phòng Truyền thống Bộ Y tế đang từng bước trở thành một nền tảng ký ức số – nơi quá khứ được tái hiện bằng công nghệ hiện đại và tiếp tục đồng hành cùng hiện tại. Dự án vì thế không chỉ hoàn thành một hạng mục chuyển đổi số, mà đặt nền móng cho chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử ngành Y theo cách bền vững, hệ thống và phù hợp với kỷ nguyên số.