Số hóa Bảo tàng Nghệ An – Xô Viết Nghệ Tĩnh: Khi công nghệ viết tiếp câu chuyện của lịch sử

Những con số nổi bật

• 30 ngày thần tốc đưa dự án về đích (vượt tiến độ 5 ngày so với kế hoạch)
• Hơn 46.000 tài liệu, hiện vật quý báu bước vào lộ trình “vĩnh cửu hóa”
• Hơn 23.000 tư liệu cách mạng gốc được “khóa băng dữ liệu” an toàn trên môi trường số

Tổng quan dự án

Trong nỗ lực lưu giữ ký ức lịch sử và làm sống lại các “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, Bảo tàng Nghệ An – Xô Viết Nghệ Tĩnh đã bắt tay cùng FPT (với đơn vị triển khai chủ lực là akaVerse) thực hiện dự án “Số hóa tài liệu, hiện vật năm 2025”. Dự án ứng dụng Hệ sinh thái giải pháp công nghệ số hóa di sản tiên phong FPT Culture Tech, kết hợp hai công nghệ mũi nhọn là Scan 3D Laser và 3D Photogrammetry nhằm tái hiện nguyên vẹn hình hài, giá trị của các hiện vật trong môi trường số.

Chỉ trong vỏn vẹn 30 ngày triển khai nghiêm túc, cấu phần cốt lõi của dự án đã hoàn thành xuất sắc, mở ra một chương mới cho công tác bảo tồn bền vững và xóa bỏ rào cản địa lý, đưa dòng chảy lịch sử hào hùng tiếp cận sâu rộng hơn tới công chúng.

Khách hàng

Bảo tàng Nghệ An – Xô Viết Nghệ Tĩnh (Tọa lạc tại TP. Vinh tỉnh Nghệ An) là “thánh đường lịch sử” – nơi lưu giữ, bảo quản và phát huy giá trị của hơn 46.000 tài liệu, hiện vật quý báu. Trong đó, báu vật quốc gia chính là hơn 23.000 tư liệu gốc, gắn liền với cao trào cách mạng 1930 – 1931 và phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh kiên cường.

Không chỉ dừng lại ở vai trò lưu trữ cổ vật, bảo tàng chính là “địa chỉ đỏ” cốt lõi để thắp lên ngọn lửa truyền thống, giáo dục lòng yêu nước sâu sắc cho các thế hệ học sinh, sinh viên, giới nghiên cứu và du khách thập phương.

Bài toán

Sở hữu một kho tàng lịch sử đồ sộ, nhưng Bảo tàng Nghệ An – Xô Viết Nghệ Tĩnh phải đối mặt với một “kẻ thù” vô hình: Thời gian. Phần lớn hiện vật quý giá (đặc biệt là các chất liệu mỏng manh như giấy thô, vải) đang phải chịu sự bào mòn khắc nghiệt của khí hậu nhiệt đới gió mùa và những tổn thương âm ỉ từ hệ lụy chiến tranh. Nhiều tư liệu gốc quý hiếm đứng trước nguy cơ xuống cấp, phai mờ theo năm tháng.

Trước thách thức cấp bách đó, Ban quản lý bảo tàng đã đặt ra bài toán chiến lược cho năm 2025: Ưu tiên chọn lọc những hiện vật có giá trị lịch sử đặc sắc hoặc có nguy cơ hư hại cao để thực hiện số hóa trước, lưu trữ thông tin vĩnh viễn trên không gian số. Đây không chỉ là giải pháp cứu cánh tạm thời, mà là bước khởi đầu then chốt trong lộ trình chuyển đổi số toàn diện, hướng tới tầm nhìn xây dựng một “Bảo tàng số” tương lai – nơi xóa nhòa giới hạn vật lý, ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR/AR) để hồi sinh không gian lịch sử sống động cho thế hệ mai sau.

Giải pháp

Để giải quyết triệt để bài toán bảo tồn mà không làm tổn hại đến nguyên trạng cổ vật, FPT cùng đội ngũ chuyên gia akaVerse đã mang đến Hệ sinh thái giải pháp công nghệ số hóa FPT Culture Tech – sự giao thoa hoàn hảo giữa tôn trọng lịch sử và đỉnh cao công nghệ:

• Công nghệ Quét 3D Laser (Scan 3D Laser) độ chuẩn xác tuyệt đối: Ghi nhận toàn bộ cấu trúc hình khối, bề mặt của hiện vật với độ chính xác đến từng milimet. Công nghệ này cho phép đo đạc hoàn hảo từ xa, loại bỏ hoàn toàn các rủi ro hư hỏng do tiếp xúc vật lý.

• Công nghệ 3D Photogrammetry siêu phân giải: Chụp ảnh đa góc độ tái hiện chân thực từ màu sắc, chất liệu đến từng vết hằn thời gian trên cổ vật trong không gian 3 chiều. Các mô hình 3D hoàn thiện cho phép người xem tự do xoay lật 360 độ, chiêm ngưỡng hiện vật ở những góc nhìn chưa từng có.

• Chuẩn hóa Cơ sở dữ liệu (CSDL) số tập trung: Toàn bộ dữ liệu sau khi quét được phân loại, chuẩn hóa và lưu trữ an toàn trên điện toán đám mây. Đây trở thành kho học liệu số quý giá, phục vụ đắc lực cho công tác tra cứu, nghiên cứu chuyên sâu của các học giả mà không cần chạm vào hiện vật gốc.

Kết quả

Vượt qua áp lực về khối lượng công việc và yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, dự án đã mang lại những quả ngọt xứng tầm:

• Cán đích thần tốc: Dự án chính thức nghiệm thu và bàn giao chỉ trong vòng 30 ngày, rút ngắn 5 ngày so với hợp đồng ban đầu, chứng minh năng lực thực thi vượt trội của đội ngũ công nghệ.
• Bảo tồn vĩnh cửu: Các hiện vật, tài liệu cách mạng cốt lõi đã được “khóa băng” dữ liệu thành công, an toàn tuyệt đối trước mọi tác động của thời tiết và thời gian.
• Bệ phóng cho tương lai: Kết quả triển khai năm 2025 đã xây dựng nền móng vững chắc, sẵn sàng tích hợp công nghệ VR/AR để từng bước chuyển hóa toàn bộ kho tàng hơn 46.000 tài liệu còn lại từ “không gian tĩnh” sang “không gian động”.

Giá trị mang lại

Dự án số hóa tại Bảo tàng Nghệ An – Xô Viết Nghệ Tĩnh là một minh chứng sống động cho sứ mệnh “Kiến tạo ký ức số” mà FPT đang kiên trì theo đuổi. Bằng cách đưa công nghệ hiện đại phụng sự giá trị truyền thống, dự án khẳng định: Di sản không bao giờ cũ, di sản chỉ cần được khoác lên tấm áo công nghệ để tiếp tục sống một cuộc đời vĩnh cửu trong kỷ nguyên số.

Giải pháp FPT Culture Tech – vốn đã khẳng định thương hiệu tại Bảo tàng Bình Phước hay Di tích Quốc gia đặc biệt Trung ương Cục miền Nam – đã sẵn sàng để tiếp tục đồng hành cùng các tỉnh thành trên khắp cả nước, chung tay hoàn thiện bức tranh chuyển đổi số ngành di sản và lưu giữ trọn vẹn linh hồn lịch sử của dân tộc Việt Nam.