FPT đề xuất nền tảng đào tạo giả lập quốc gia nâng cao phản xạ chống lừa đảo số

Chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026 với chủ đề “Vì một không gian mạng nhân văn cho mỗi người” diễn ra từ ngày 14–16/8 tại Hà Nội, quy tụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia và cộng đồng cùng trao đổi về các giải pháp bảo vệ người dùng trên không gian mạng. Tham gia chương trình, chuyên gia FPT trình bày tham luận, tham gia tọa đàm và đề xuất nền tảng đào tạo giả lập quốc gia nhằm nâng cao phản xạ chống lừa đảo số, thu hút sự quan tâm của các đại biểu tham dự về cách tiếp cận chủ động trong nâng cao năng lực tự bảo vệ của người dùng.

Hội thảo là một trong những hoạt động mở đầu Chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026 với chủ đề “Vì một không gian mạng nhân văn cho mỗi người”. Diễn ra từ ngày 14–16/8 tại Hà Nội, chuỗi hoạt động gồm triển lãm, trải nghiệm công nghệ, hội thảo chuyên môn, chương trình nghệ thuật và các hoạt động cộng đồng, hướng tới lan tỏa kiến thức, kỹ năng và các giải pháp xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, tin cậy và nhân văn.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phát biểu tại hội thảo

Phát biểu định hướng tại hội thảo, Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Bộ Công an nhấn mạnh, dù công nghệ mang lại nhiều tiện ích, nguy cơ an ninh mạng luôn hiện hữu và bất kỳ ai, kể cả những chuyên gia làm công tác bảo đảm an toàn mạng hay công nghệ thông tin, cũng có thể trở thành nạn nhân nếu lơ là trong một phút giây. Theo ông, xây dựng một không gian mạng an toàn, nơi con người được bảo vệ và ứng xử thân ái, tử tế, là trách nhiệm chung của cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

Đồng quan điểm về yêu cầu lấy con người làm trung tâm trong xây dựng không gian mạng an toàn, các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu đã mang đến hội thảo nhiều tham luận giá trị tập trung vào những vấn đề thiết thực trong bảo vệ người dùng trên môi trường số, từ bảo vệ trẻ em, gia đình và doanh nghiệp, tự chủ công nghệ và hạ tầng số đến nhận diện các hình thức tấn công và phát huy dữ liệu cộng đồng trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến. Qua đó, các diễn giả cùng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao khả năng nhận diện, cảnh báo và ứng phó trước các nguy cơ, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các bên.

Về phía FPT, doanh nghiệp mang đến cách tiếp cận tập trung vào đào tạo năng lực nhận diện, phản ứng thực tế của người dân thay vì chỉ trang bị kiến thức nhận diện lừa đảo. TS. Nguyễn Thanh Bình – Chuyên gia tư vấn an ninh mạng toàn cầu FPT IS, Tập đoàn FPT trình bày tham luận “Hiểu để cảm thông, học để sáng suốt – FPT với nền tảng đào tạo giả lập quốc gia nâng cao phản xạ chống lừa đảo số”, tập trung vào khoảng trống giữa nhận thức và phản xạ thực tế của người dùng trước các hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi.

Theo FPT, lừa đảo công nghệ cao hiện không chỉ khai thác những lỗ hổng kỹ thuật mà ngày càng nhắm trực tiếp vào yếu tố tâm lý, khai thác điểm yếu sinh lý bản năng của con người. Các hình thức “Spear Phishing” có thể tận dụng dữ liệu cá nhân để xây dựng những kịch bản được cá nhân hóa, đánh vào nỗi sợ, lòng trắc ẩn hoặc sự tò mò của từng người. Trong khi đó, việc đào tạo thuần túy bằng thông tin báo chí, truyền thông, tờ rơi,… mặc dù rất hữu ích nhưng chưa đủ để hình thành phản xạ cần thiết khi người dùng thực sự đối diện với một tình huống lừa đảo – minh chứng bởi số vụ lừa đảo và hậu quả của chúng trong những năm qua.

Nguyễn Thanh Bình – FPT trình bày tham luận về phương án triển khai nền tảng đào tạo giả lập quốc gia, giúp người dân nâng cao phản xạ chống lừa đảo số

Từ đó, FPT đề xuất chuyển từ cách tiếp cận “cung cấp thông tin” sang “rèn luyện phản xạ thực tế” thông qua nền tảng Phishing Simulation. Thay vì chỉ đọc và ghi nhớ các dấu hiệu nhận biết, người dùng được trực tiếp tương tác với những tình huống lừa đảo giả lập trong môi trường an toàn, qua đó hình thành các phản xạ như kiểm tra URL, nhận diện dấu hiệu bất thường và báo cáo khi phát hiện nguy cơ.

FPT gọi mô hình này là biện pháp tiêm “vắc-xin số”, trong đó việc tiếp xúc với một lượng nhỏ “kháng nguyên giả lập” giúp người dùng hình thành “miễn dịch hành vi”: Mỗi lần nhận 1 email, tin nhắn lừa đảo giả lập và bị lừa, người dùng không chịu thiệt hại mà được đào tạo, hướng dẫn trực tiếp các dấu hiệu đã thao túng được họ – giúp khắc sâu bài học, và hướng dẫn báo cáo hoạt động lừa đảo. Mục tiêu không chỉ là giúp mỗi cá nhân chủ động phòng vệ mà còn biến mỗi công dân thành một “cảm biến số” thay vì nạn nhân tiềm năng, góp phần tạo nên mạng lưới cảnh báo sớm thông qua việc báo cáo các tín hiệu nghi ngờ tới hệ thống.

Chuyên gia tư vấn an ninh mạng toàn cầu từ FPT chia sẻ chi tiết về mô hình và lộ trình triển khai nền tảng đào tạo giả lập quốc gia về an ninh mạng cho toàn dân

Để triển khai ở quy mô quốc gia, FPT đề xuất mô hình phối hợp ba lớp giữa cơ quan quản lý, nhà mạng/doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nhắn tin nhanh (OTT), và doanh nghiệp công nghệ như FPT, nơi đã và đang cung cấp dịch vụ đào tạo giả lập ở quy mô doanh nghiệp. Các kịch bản giả lập có thể được phát tán tới đúng nhóm đối tượng thông qua SMS, email hoặc nền tảng OTT; người dùng được dẫn tới môi trường tương tác để thực hành nhận diện rủi ro; đồng thời dữ liệu từ phản xạ báo cáo được thu thập và sử dụng để làm giàu hệ thống cảnh báo sớm.

Mô hình được đề xuất triển khai theo lộ trình từ thí điểm đến nhân rộng. Giai đoạn đầu có thể tập trung vào một nhóm đối tượng hoặc địa phương cụ thể, ví dụ sinh viên một trường đại học, người dân của một phường, với các kịch bản sát thực tế như giả mạo thông báo phạt nguội, khóa tài khoản ngân hàng,… Khi mở rộng, nền tảng có thể được triển khai theo mô hình Multi-tenant, cho phép các bộ, ngành và địa phương chủ động quản trị chiến dịch, đồng thời cá nhân hóa kịch bản theo từng nhóm người dùng như người cao tuổi hoặc giới trẻ một cách linh hoạt tùy theo đặc điểm, năng lực của địa phương, tổ chức. Khi đó, FPT và đối tác có thể đứng sau hỗ trợ về công nghệ, kỹ thuật.

Bên cạnh đó, FPT đề xuất ứng dụng AI để tăng khả năng thích ứng của nền tảng trước các hình thức lừa đảo mới. Generative AI có thể tự động sinh kịch bản giả lập theo thời gian thực dựa trên những loại hình lừa đảo mới được người dân báo cáo, tạo thành vòng lặp phản hồi giữa dữ liệu thực tế và hoạt động đào tạo. AI cũng có thể được ứng dụng để hỗ trợ nhận diện deepfake, giả mạo khuôn mặt và giọng nói.

Theo FPT, nền tảng đào tạo giả lập quốc gia có thể góp phần chuyển dịch cách tiếp cận từ phòng ngừa bằng nhận thức sang phòng vệ bằng phản xạ, qua đó nâng cao năng lực tự bảo vệ của người dùng trước các thủ đoạn lừa đảo liên tục biến đổi. FPT khẳng định sẵn sàng đóng góp năng lực công nghệ, hạ tầng tính toán, hệ thống quản trị và kho kịch bản giả lập để đồng hành cùng các cơ quan, tổ chức trong xây dựng mô hình, đồng thời bảo đảm yêu cầu về an toàn dữ liệu và quyền riêng tư.

Đại diện FPT (áo trắng chính giữa) cùng các đại biểu tham gia phiên thảo luận “Giải pháp tăng cường bảo vệ người dùng trên không gian mạng”

Bên cạnh phần tham luận, TS. Nguyễn Thanh Bình cũng góp mặt tại tọa đàm “Giải pháp tăng cường bảo vệ người dùng trên không gian mạng”, cùng các đại biểu trao đổi về những giải pháp, kinh nghiệm và cơ chế phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ người dùng trước các nguy cơ trên không gian mạng. Tại đây, trước câu hỏi về việc nâng cao năng lực nhận thức chống lừa đảo trên không gian số, TS. Bình đề xuất đưa vào chương trình giáo dục quốc gia nội dung đào tạo về tư duy logic, tư duy phản biện trong khuôn khổ đào tạo kỹ năng mềm. Theo ông, điều này giúp chuẩn bị, củng cố về tư duy cho tất cả các cấp học, qua đó xây dựng một thế hệ công dân có năng lực phân tích, tự nhận diện tình huống lừa đảo dù cũ hay mới, qua đó tỉnh táo, sáng suốt hơn trên không gian mạng.

Thông qua tham luận và tọa đàm, FPT cho thấy sự chú trọng trong việc phát triển năng lực và giải pháp an ninh mạng, đặc biệt trong bảo vệ người dùng trước các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi. Đây cũng là một trong những định hướng công nghệ chiến lược của Tập đoàn FPT, bên cạnh Quantum AI, UAV, Data và công nghệ đường sắt, với mục tiêu làm chủ công nghệ lõi và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao vì chủ quyền công nghệ quốc gia. Phát huy năng lực làm chủ công nghệ và hệ sinh thái giải pháp Made by FPT, FPT sẵn sàng đồng hành cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức xã hội trong nghiên cứu, triển khai các giải pháp nâng cao năng lực phòng, chống lừa đảo số, bảo vệ dữ liệu và người dùng, tăng cường khả năng phát hiện, cảnh báo và ứng phó trước các nguy cơ an ninh mạng. Qua đó, FPT hướng tới đóng góp vào xây dựng một không gian mạng an toàn, tin cậy và nhân văn cho mỗi người.