ERP thế hệ mới thay đổi vai trò CEO và CFO như thế nào?

Ngày 30/12/2025

Hiện nay đang có một sự chuyển mình đáng chú ý: ERP thế hệ mới. Hệ thống ERP không còn chỉ là công cụ ghi chép giao dịch, mà đang trở thành “bộ não vận hành” định hình lại cách các nhà lãnh đạo cấp cao ra quyết định. Đặc biệt, vai trò của CEO và CFO đang trải qua những thay đổi sâu sắc mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam cần nhận thức rõ trước khi bước vào hành trình chuyển đổi số.

Tải ngay ebook giới thiệu về ERP thế hệ mới từ FPT và SAP

Ebook Xu hướng ERP 2026 và chìa khóa ERP cho doanh nghiệp Việt

CEO: Từ Người Giám Sát Đến Kiến Trúc Sư Quyết Định

Trong mô hình truyền thống, CEO thường nhận báo cáo tháng hoặc quý để đánh giá tình hình kinh doanh. Quyết định được đưa ra dựa phần lớn vào kinh nghiệm và trực giác cá nhân. Tôi từng làm việc với một doanh nghiệp sản xuất nhựa tại Bình Dương, nơi CEO phải chờ đến ngày 15 hàng tháng mới có báo cáo đầy đủ về tình hình tồn kho và doanh thu tháng trước. Khoảng cách thời gian này không chỉ làm chậm việc ra quyết định mà còn khiến doanh nghiệp bỏ lỡ nhiều cơ hội trên thị trường.

ERP thế hệ mới, đặc biệt là các nền tảng cloud tích hợp AI như SAP Business Suite, đã thay đổi hoàn toàn bức tranh này. CEO giờ đây có thể xem dashboard thời gian thực về mọi khía cạnh hoạt động, từ doanh thu theo từng kênh bán hàng, biên lợi nhuận từng sản phẩm, đến tình trạng sản xuất và tồn kho. Nghiên cứu cho thấy tốc độ ra quyết định của doanh nghiệp có thể tăng từ 25% đến 50% nhờ khả năng tiếp cận dữ liệu tức thời này.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả tốc độ là sự chuyển dịch trong bản chất vai trò lãnh đạo. CEO phải chuyển từ vai trò “giám sát hoạt động” sang “kiến trúc sư chiến lược”. Theo kinh nghiệm triển khai tại Motiva Enterprises, một công ty dầu khí lớn ở Houston, CEO thành công là người trực tiếp tham gia xác định cách thức ERP hỗ trợ các mục tiêu kinh doanh dài hạn, chứ không chỉ ủy thác toàn bộ cho bộ phận IT. Tại đây, CEO đã kết nối trực tiếp dự án chuyển đổi SAP S/4HANA với một trong những trụ cột chiến lược cốt lõi của công ty: sử dụng công nghệ để tăng cường vị trí cạnh tranh trên thị trường.

Một trong những trách nhiệm mới quan trọng nhất của CEO là đưa ra các quyết định chiến lược về quản trị dữ liệu toàn doanh nghiệp. Trong thực tế triển khai, tôi thường gặp câu hỏi: quy trình nào phải được chuẩn hóa trên toàn tập đoàn và quy trình nào được phép linh hoạt theo từng chi nhánh hoặc thị trường địa phương? Đây không phải là quyết định kỹ thuật mà là quyết định chiến lược có tác động sâu rộng đến cách thức doanh nghiệp vận hành. CEO cũng phải quyết định cách dữ liệu khách hàng, sản phẩm, và nhà cung cấp được định nghĩa và phân loại xuyên suốt toàn tổ chức.

Một khía cạnh mới nổi và đầy thách thức là trách nhiệm về AI. Khi hệ thống ERP sử dụng trí tuệ nhân tạo để đưa ra các đề xuất kinh doanh, CEO phải thiết lập rõ ràng khung trách nhiệm: ai chịu trách nhiệm khi AI đề xuất một quyết định mà sau này phát hiện là sai lầm? Khi không có sự định hướng rõ ràng từ cấp lãnh đạo, việc cấu hình ERP thường rơi vào tình trạng “lộn xộn” vì các phòng ban cạnh tranh nhau để bảo vệ quy trình cũ của họ. Điều này không chỉ làm chậm quá trình triển khai mà còn khiến hệ thống không phát huy được giá trị thực sự.

Lợi ích thiết thực mà tôi đã chứng kiến là khả năng phát hiện bất thường trong vòng vài giây thay vì vài ngày hoặc vài tuần. CEO có thể điều chỉnh kế hoạch ngay khi thị trường thay đổi, không cần chờ đợi chu kỳ báo cáo định kỳ. Tuy nhiên, tốc độ này cũng tạo ra áp lực mới: CEO không còn có nhiều thời gian để suy ngẫm thấu đáo trước khi quyết định. Do đó, họ cần phát triển kỹ năng phán đoán chiến lược về những quyết định nào cần can thiệp tức thì và những quyết định nào nên để AI agents đề xuất trước.

CFO: Từ Kế Toán Trưởng Đến Nhà Lãnh Đạo Dữ Liệu Doanh Nghiệp

Một nghiên cứu năm 2015 tiết lộ con số đáng báo động: 46% CFO vẫn đưa ra quyết định quan trọng dựa vào trực giác thay vì dữ liệu. Hơn nữa, một trong ba công ty cho biết thiếu truy cập dữ liệu kịp thời là nguyên nhân chính dẫn đến các quyết định sai lầm. Đây chính là điểm đau mà ERP thế hệ mới đang giải quyết một cách triệt để.

ERP hiện đại đã thay đổi hoàn toàn cách CFO làm việc. Thay vì dành 70% đến 80% thời gian xử lý giao dịch thủ công, CFO giờ đây được trang bị dashboard thời gian thực hiển thị dòng tiền, biên lợi nhuận, tỷ số thanh khoản, và chi phí theo từng trung tâm chi phí. Các AI agents trong tài chính có thể tự động xử lý hóa đơn, nối khớp đơn đặt hàng, thực hiện phê duyệt, và ghi sổ kế toán. Hệ thống cũng có thể tự động đối chiếu tài khoản ngân hàng, bao gồm các khoản thanh toán đa loại tiền tệ, và cảnh báo về các giao dịch đáng ngờ để phát hiện gian lận.

Tại Đạt Bike, một case study điển hình trong lĩnh vực sản xuất xe điện tại Việt Nam, CFO đã sử dụng ERP để nâng độ chính xác dự báo nhu cầu lên 25% và giảm 85% tồn kho. Những con số này không chỉ là số liệu thống kê khô khan mà đại diện cho việc giải phóng nguồn vốn đáng kể cho tăng trưởng. CFO có thể tối ưu hóa vòng quay vốn hoạt động và giải phóng dòng tiền thay vì để vốn “đóng băng” trong hàng tồn kho dư thừa. Điều quan trọng hơn là CFO giảm được tới 90% thời gian xử lý giao dịch thủ công, giải phóng thời gian để tập trung vào phân tích chiến lược và tối ưu hóa vốn.

Một thay đổi tinh tế nhưng vô cùng quan trọng là CFO hiện đại cần khả năng “chuyển đổi dữ liệu phức tạp thành câu chuyện rõ ràng”. Không chỉ báo cáo khô khan “doanh thu tăng 10%”, CFO phải giải thích tại sao doanh thu tăng, ví dụ do ERP tối ưu hóa chiến lược giá theo thời gian thực hoặc do việc giảm tồn kho cho phép tăng tốc độ chu chuyển hàng hóa. CFO cũng cần phát hiện các cơ hội ẩn bằng cách phân tích dữ liệu từ nhiều góc độ khác nhau, kết hợp giữa dữ liệu tài chính, hoạt động, chuỗi cung ứng, và nhân sự.

CFO còn trở thành người chịu trách nhiệm chính về chất lượng dữ liệu, đảm bảo thông tin nhập vào ERP là chính xác, đầy đủ và nhất quán. Họ phải xác định cách dữ liệu khách hàng, sản phẩm, nhà cung cấp được định nghĩa và phân loại trên toàn doanh nghiệp thông qua việc quản trị master data. CFO cũng phải đảm bảo mọi quyết định tài chính dựa trên dữ liệu đã được kiểm toán và tuân thủ các quy định như GDPR và quy định thuế địa phương.

Một khía cạnh mới và đầy thách thức là sự minh bạch của AI. Khi ERP sử dụng AI để dự báo, chẳng hạn như dự báo nhu cầu hoặc dòng tiền, CFO phải có khả năng giải thích tại sao AI đưa ra con số đó. Khả năng giải thích này không chỉ cần thiết để thuyết phục ban lãnh đạo mà còn để chứng minh với kiểm toán viên và cơ quan quản lý. Theo Deloitte, quản trị dữ liệu sẽ là yếu tố cực kỳ quan trọng cho ERP tương lai, với 77% người được khảo sát cho rằng governance sẽ trở nên ít nhất là “vừa phải” liên quan đến ERP trong tương lai.

Một insight quan trọng từ các chuyên gia triển khai ERP là đến năm 2026, khoảng 40% các quy trình tài chính sẽ cần thay đổi hàng năm vì ERP được cập nhật liên tục. Điều này có nghĩa CFO không thể coi ERP như một “dự án xong rồi quên”. Thay vào đó, CFO phải áp dụng tư duy quản lý thay đổi dài hạn và xây dựng các đội ngũ chuyên trách tự động hóa và AI để có thể triển khai các tính năng mới một cách nhanh chóng.

Mối Quan Hệ CEO-CFO: Từ Kiểm Soát Chi Phí Sang Đối Tác Chiến Lược

Trong mô hình truyền thống, mối quan hệ CEO-CFO thường được mô tả theo công thức đơn giản: CFO giữ chi tiêu, CEO tập trung vào tăng trưởng. Đây là mối quan hệ mang tính kiểm soát và đối trọng hơn là hợp tác chiến lược. ERP thế hệ mới đã tạo ra một động lực hoàn toàn khác, nơi CEO và CFO cùng nhau quyết định cách sử dụng dữ liệu để tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

Tại Phú Tài Quartz, một doanh nghiệp sản xuất đá thạch anh tại Việt Nam, Tổng Giám Đốc và Phó Tổng Giám Đốc (đảm nhận vai trò tương đương CFO) đã làm việc chặt chẽ với nhau ngay từ giai đoạn đầu triển khai ERP. Họ cùng nhau xác định các KPI sản xuất và tài chính cần theo dõi theo thời gian thực, thiết lập quy trình phê duyệt có sự hỗ trợ của AI nhưng vẫn đảm bảo con người đưa ra quyết định cuối cùng, và xây dựng khả năng dự báo nhu cầu để tối ưu hóa tồn kho.

Kết quả của sự hợp tác này vượt xa mong đợi: dự án hoàn thành trong vòng 5 tháng thay vì 12 đến 18 tháng như thông thường, thời gian xử lý chuỗi cung ứng giảm 30%, và tồn kho dư thừa giảm 50%. Những con số này không chỉ đến từ công nghệ tốt mà từ sự phối hợp chặt chẽ giữa tầm nhìn chiến lược của CEO và khả năng quản trị dữ liệu của CFO.

Trong mô hình mới này, CEO chịu trách nhiệm thiết lập tầm nhìn chiến lược và quản trị dữ liệu toàn doanh nghiệp, trong khi CFO tập trung vào chất lượng dữ liệu, phân tích dự báo, và vai trò nhà lãnh đạo thay đổi. Cả hai cùng nhau xác định cách dữ liệu có thể được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ sử dụng dữ liệu để báo cáo kết quả quá khứ.

Thách Thức Và Bài Học Thực Tiễn

Từ kinh nghiệm triển khai thực tế tại hàng chục doanh nghiệp, tôi nhận thấy các CEO và CFO thường gặp phải một số thách thức đáng kể. Thách thức đầu tiên là hiện tượng quá tải thông tin. Với dữ liệu thời gian thực từ mọi góc độ hoạt động, CEO và CFO có thể dễ dàng chìm trong biển dữ liệu nếu không biết cách lọc ra các insight quan trọng nhất. Họ cần học cách phân biệt giữa dữ liệu “nice to have” và dữ liệu “must have” cho các quyết định chiến lược.

Thách thức thứ hai là khoảng cách kỹ năng. Nhiều CEO và CFO hiện nay được đào tạo cho thế giới “báo cáo tháng cuối” và quyết định dựa trên kinh nghiệm. Họ cần học lại cách sử dụng dashboard thời gian thực, hiểu các khái niệm như machine learning, dự báo xác suất, và cách diễn giải kết quả AI. Đây không phải là kỹ năng kỹ thuật sâu mà là khả năng hiểu đủ để đặt câu hỏi đúng và thách thức các giả định của hệ thống khi cần thiết.

Một thách thức tinh tế nhưng quan trọng là mâu thuẫn giữa trực giác và dữ liệu. Khi dữ liệu chỉ ra một hướng nhưng trực giác của CEO gợi ý hướng khác, người lãnh đạo cần có sự kiên định và lý lẽ thuyết phục để đi ngược lại dữ liệu. Trong một số trường hợp, trực giác dựa trên kinh nghiệm nhiều năm có thể nắm bắt được những yếu tố bối cảnh mà dữ liệu lịch sử không phản ánh. Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện một cách có ý thức và có giải thích rõ ràng, chứ không phải vì lý do “tôi cảm thấy thế”.

Trách nhiệm pháp lý cũng là một vấn đề mới nổi. Khi AI đưa ra dự báo sai, ví dụ dự báo nhu cầu sai khiến tồn kho tăng 100%, ai sẽ chịu trách nhiệm trước ban giám đốc hoặc cổ đông? Đây không chỉ là câu hỏi pháp lý mà còn là câu hỏi về văn hóa tổ chức và cách thức xây dựng lòng tin vào các hệ thống tự động.

Khuyến Nghị Cho Doanh Nghiệp Việt Nam khi triển khai ERP thế hệ mới

Dựa trên kinh nghiệm triển khai tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong các ngành sản xuất, FMCG, và nông nghiệp chế biến, tôi có một số khuyến nghị thiết thực cho các CEO và CFO đang cân nhắc chuyển đổi sang ERP thế hệ mới.

Trước hết, CEO nên tham gia sâu vào giai đoạn thiết kế quản trị dữ liệu, không chỉ ủy thác hoàn toàn cho bộ phận IT. CEO nên dự ít nhất hai đến ba buổi họp thiết kế chính, nơi các quyết định về tiêu chuẩn dữ liệu toàn cầu và ngoại lệ khu vực được đưa ra. CEO cũng cần xác định rõ ràng cách dữ liệu sẽ được sử dụng để tạo lợi thế cạnh tranh cụ thể, chứ không chỉ là “để quản lý tốt hơn”.

CFO cần xây dựng một đội ngũ quản trị dữ liệu nhỏ, có thể bắt đầu bằng cách mở rộng từ đội kế toán hiện tại. Đội này chịu trách nhiệm về chất lượng master data, định nghĩa các KPI chính thức trên toàn doanh nghiệp, và kiểm tra các đề xuất của AI trước khi áp dụng vào quyết định thực tế.

Cả CEO và CFO cần lập kế hoạch đào tạo liên tục, vì ERP không phải là một “dự án xong rồi quên”. Hàng năm, doanh nghiệp nên bổ sung từ 10 đến 15 nhân viên có kỹ năng mới như prompt engineering hoặc low-code/no-code development để có thể tùy biến và mở rộng hệ thống nhanh chóng khi nhu cầu kinh doanh thay đổi. CEO và CFO cũng cần tham gia các khóa đào tạo về cách sử dụng dashboard mới và diễn giải dữ liệu.

CFO đặc biệt cần chuyển sang vai trò “người kể chuyện dữ liệu”. Thay vì chỉ báo cáo “doanh thu tăng 10%”, CFO nên phân tích tại sao doanh thu tăng, ví dụ vì ERP tối ưu hóa pricing bằng AI hoặc vì cải thiện dự báo nhu cầu giúp giảm tình trạng hết hàng. Sau đó, CFO nên gợi ý hành động tiếp theo dựa trên insight từ dữ liệu, chẳng hạn như mở rộng sản xuất hoặc điều chỉnh chiến lược giá.

Cuối cùng, việc chọn đối tác triển khai có kinh nghiệm là vô cùng quan trọng. Các đối tác như FPT IS với hơn 20 năm kinh nghiệm triển khai SAP và hơn 600 chuyên gia ERP, hoặc các công ty tư vấn toàn cầu như Deloitte, Accenture, và KPMG, đều có thể giúp doanh nghiệp tránh những sai lầm tốn kém. Điều quan trọng là đối tác phải hiểu rõ quy định Việt Nam, từ thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp, đến các yêu cầu báo cáo đặc thù của thị trường địa phương.

Kết Luận

ERP thế hệ mới không chỉ thay đổi cách doanh nghiệp hoạt động mà còn thay đổi cơ bản cách lãnh đạo. CEO không còn là người giám sát quá khứ mà trở thành kiến trúc sư quyết định, thiết lập chiến lược dữ liệu và tạo lợi thế cạnh tranh thông qua ERP. CFO không còn là kế toán trưởng mà trở thành nhà lãnh đạo dữ liệu doanh nghiệp, đảm bảo chất lượng dữ liệu, chuyển đổi dữ liệu thành insight, và lãnh đạo quá trình thay đổi liên tục.

Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các ngành sản xuất, FMCG, và nông nghiệp chế biến, đang có một cơ hội vàng để thực hiện bước nhảy từ vận hành thủ công sang vận hành thông minh nhờ các giải pháp cloud ERP hiện đại. Công nghệ đã sẵn sàng, chi phí đã hợp lý hơn nhiều so với thập kỷ trước, và kinh nghiệm triển khai đã được tích lũy qua hàng trăm case study thành công.

Tuy nhiên, để thành công, CEO và CFO phải sẵn sàng thay đổi cách suy nghĩ và quyết định của họ. Đây không đơn thuần là chuyện công nghệ hay phần mềm. Đây là chuyện văn hóa lãnh đạo, chuyện cách thức một tổ chức học hỏi và thích ứng với thực tế mới. Như tôi thường nói với các khách hàng trong những buổi tư vấn đầu tiên: “ERP tốt nhất không thể cứu được một mô hình lãnh đạo lỗi thời.” Thành công thực sự đến từ sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và tư duy lãnh đạo tiến bộ.

Nguồn Tham Khảo

Tài liệu chính:

FPT IS (2025). SAP ERP: Xu hướng ERP 2026 – AI Agentic và Siêu Tự Động Hóa. FPT Information System.

Nghiên cứu và báo cáo:

Kyndryl & Harvard Business Review (2025). Cloud ERP Migration as Strategic Catalyst.
Deloitte (2024). The Future of ERP – Challenges and Opportunities by 2030.
Panorama Consulting (2025). Managing ERP Configuration Complexity: What CEOs Need to Know.
GeniusERP (2024-2025). Why You Should Use an ERP to Make Strategic Business Decisions.

Bài viết chuyên ngành:

Titanium Consulting Group. “ERP Implementation Leadership: Why CEO’s Matter”
SoftEngine. “ERP for the CFO: Elevating Financial Leadership with Real-Time Dashboards”
BusinessProcessXperts (2025). “How CFOs Can Lead ERP Change for Long-Term Success”
DataHub Analytics. “CFOs and Data: Analytics Strategies That Drive Financial Leadership”
Abson. “Strategic Guide for the Data-Driven CFO”
Tomorrow’s Office. “Cloud ERP Implementation: What Every Executive Should Know”
msDynamicsWorld. “Autonomous ERP: How Dynamics 365 is Redefining Business Automation”

Case studies: