Ghi nhận từ WAIC 2026: AI hiện thân, mô hình mở và cuộc đua hạ tầng tính toán
Trong bốn ngày giữa tháng 7, Thượng Hải đón hơn 400.000 lượt khách, 1.117 doanh nghiệp và hơn 4.400 sản phẩm trưng bày. Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC) 2026 cho thấy rõ một điều: AI ngày càng gần gũi với công chúng, đã và đang đi vào đời sống hàng ngày qua các sản phẩm tiêu dùng, robot, thiết bị đầu cuối.
TS. Phạm Quang Nhật Minh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Trí tuệ nhân tạo (AI R&D) của FPT IS, Tập đoàn FPT, đã trực tiếp có mặt tại Thượng Hải trong những ngày diễn ra hội nghị. Từ những gì quan sát tại chỗ, kết hợp đối chiếu với nguồn tin chính thức của WAIC, Tân Hoa Xã cùng các hãng tin quốc tế như Reuters và AP, dưới đây là những sản phẩm và xu hướng công nghệ đáng chú ý nhất – và lý do vì sao chúng đáng để bất kỳ ai làm công nghệ, điều hành doanh nghiệp hay phụ trách chiến lược IT quan tâm.
Cuộc đua hạ tầng tính toán nội địa
Một trong những triển lãm gây chú ý nhất tại WAIC 2026 là Atlas 950 SuperPoD của Huawei – lần đầu được trình diễn trực tiếp dưới dạng thiết bị thật thay vì chỉ trên slide. Cụm tính toán gồm 16 tủ máy với 1.024 chip Ascend hoạt động như một hệ thống thống nhất, đạt 1 EFLOPS ở FP8, 2 EFLOPS ở FP4, cùng không gian địa chỉ bộ nhớ hợp nhất lên tới 256TB. Ascend 950 sau đó cũng được xướng tên ở hạng mục Superior tại giải SAIL (Superior AI Leader) – giải thưởng được ví như “Oscar của giới AI” tại WAIC, với tổng quỹ giải thưởng năm nay vượt 280.000 USD cho 4 hạng mục chính và 6 hạng mục “SAIL Star”.
Sugon cũng góp mặt với Sugon 8000 – một siêu cụm AI quy mô 100.000 accelerator hoàn toàn nội địa, được ban tổ chức xếp vào danh sách 10 “báu vật trấn quán” (những sản phẩm tiêu biểu nhất) công bố trước khai mạc hội nghị. Cùng góp mặt trong danh sách này còn có siêu nút Chân Vũ M890 kết hợp chip Bàn Cửu AL128 của Alibaba và siêu nút ZTE OEX – cho thấy cuộc đua xây dựng cụm tính toán quy mô lớn không chỉ là sân chơi của một vài tên tuổi lớn. Ở lớp chip, các hãng nội địa khác như Biren và MetaX cũng được dự báo sẽ tung ra các dòng “supernode” mới trong thời gian tới.
Ở lớp mô hình, Moonshot AI mang đến Kimi K3 – mô hình 2,8 nghìn tỷ tham số mà công ty giới thiệu là hệ thống AI mã nguồn mở lớn nhất thế giới tại thời điểm ra mắt. Gian trưng bày của họ đông đến mức phải tạm dừng đăng ký mới vì vượt công suất tính toán phục vụ demo – một chi tiết nhỏ nhưng phản ánh sức hút thực tế của xu hướng mô hình mở quy mô lớn.
Robot rời sân khấu trình diễn, bước vào dây chuyền thật
Một trong những chuyển dịch rõ nét nhất tại WAIC 2026 là embodied AI – AI hiện thân – không còn dừng ở các màn demo gây choáng ngợp mà đã bắt đầu vận hành trong môi trường thực. Lĩnh vực này quy tụ hơn 200 doanh nghiệp, với hơn 300 robot xuất hiện trong các ngữ cảnh ứng dụng như nhà máy, bán lẻ, dịch vụ. Tân Hoa Xã thậm chí gọi 2026 là “năm đầu tiên của physical AI” – năm mà AI thực sự bước ra khỏi màn hình để vận hành trong không gian vật lý.
Ví dụ đáng chú ý nhất là hệ thống nhà thuốc thông minh: cùng một mô hình AI hiện thân có thể điều phối ba robot từ ba nhà sản xuất khác nhau để chia việc, lấy thuốc và giao thuốc, đã được triển khai tại các điểm bán của Guo Da Drugstore ở Thượng Hải, với thời gian hoàn tất một lượt lấy thuốc khoảng 90 giây. Một demo khác gây ấn tượng thị giác mạnh: sáu robot làm việc liên tục 15 giờ để lắp mô hình Vạn Lý Trường Thành từ 81.920 miếng ghép Lego, do Dexmal phối hợp cùng StepFun thực hiện trên nền mô hình DM0.5 – giá trị thực sự không nằm ở Lego, mà ở khả năng cảm nhận môi trường, phân vai linh hoạt và phối hợp lâu dài giữa nhiều robot.
Ở mảng robot hình người thương mại, Viễn Chinh A3 Ultra của Agibot là sản phẩm AI hiện thân duy nhất lọt vào danh sách 10 “báu vật trấn quán” của hội nghị – một tín hiệu cho thấy ban tổ chức xem đây là đại diện tiêu biểu nhất cho hướng đi này. Phó viện trưởng CAICT Wei Liang nhận định bước nhảy vọt của lĩnh vực robot hình người đến từ sự cộng hưởng giữa ba yếu tố: mô hình nội địa tốt hơn, chi phí linh kiện lõi giảm, và dữ liệu tình huống được tích lũy liên tục qua thời gian.
Agentic AI: từ trả lời câu hỏi đến tự vận hành
Một xu hướng nổi bật khác tại hội nghị là agentic AI với một loạt các sản phẩm được giới thiệu tại triển lãm: trợ lý như Baidu DuMate, WorkBuddy, WPS Lingxi, các hệ điều hành tác nhân (Agent OS) và điện thoại tác nhân – trong đó điện thoại STEPX Neo của StepFun chạy hệ điều hành agent bản địa Step AOS cũng góp mặt trong danh sách 10 sản phẩm tiêu biểu của hội nghị. Điều này cho thấy AI đang dịch chuyển từ việc trả lời câu hỏi sang lập kế hoạch, gọi công cụ và phối hợp nhiều dịch vụ để hoàn thành các tác vụ phức hợp – một bước tiến quan trọng với bất kỳ doanh nghiệp nào đang cân nhắc ứng dụng AI vào quy trình vận hành, thay vì chỉ dùng AI như một công cụ tra cứu.
Thiết bị đầu cuối: AI rời khỏi cloud, bước vào túi áo
Tại hội nghị WAIC 2026, các thiết bị đầu cuối (terminal AI) như kính AI, điện thoại AI tác nhân, thiết bị tương tác qua giao diện não – máy không xâm lấn xuất hiện dày đặc. Kính AI của iFlytek nặng khoảng 40 gram, tích hợp khả năng nhận diện khẩu hình và khử nhiễu đa phương thức để xác định đúng người đang nói trong môi trường ồn, cũng là một trong 10 “báu vật trấn quán” của hội nghị. Bên cạnh iFlytek, các công ty như Moonix và Viture cũng tham gia trưng bày kính AI, cho thấy thị trường thiết bị AI đeo được (wearables) đang khá sôi động chứ không còn là sân chơi của một, hai tên tuổi.
Một demo khá thú vị tại hội nghị là hệ thống tương tác game điều khiển bằng tín hiệu não, cho phép người dùng đội mũ EEG nhẹ để điều khiển nhân vật trong game Black Myth: Wukong chỉ bằng tín hiệu não, không cần bàn phím, chuột hay tay cầm. Về mặt thương mại, đây chưa phải là sản phẩm phổ dụng ngay; nhưng về mặt thông điệp, nó cho thấy WAIC 2026 đang muốn mở rộng ranh giới của “AI + interface” sang các mô hình tương tác hậu bàn phím và hậu màn hình.
Tranh luận học thuật: AI đã đủ thông minh chưa?
Bên cạnh phần trưng bày, 2026 cũng là năm đầu tiên WAIC có một hội nghị học thuật độc lập mang tên WAIC Academic, do Yao Qizhi (nhà khoa học máy tính và vật lý lý thuyết người Mỹ gốc Hoa, nhận giải Turing năm 2000) làm chủ tịch, nhận, 282 bài gửi hợp lệ và chấp nhận 57 bài từ tác giả đến từ 12 quốc gia và vùng lãnh thổ. Sự xuất hiện của tầng học thuật này cho thấy WAIC không còn chỉ là nơi trình diễn sản phẩm, mà đã có thêm một lớp trao đổi nghiên cứu chuyên sâu.
Trong những tranh luận được chú ý nhất, nhà khoa học Richard Sutton (nhà khoa học thường được gọi là “cha đẻ của học tăng cường”, đồng nhận Giải Turing 2024) cảnh báo không nên đồng nhất sức mạnh của các mô hình ngôn ngữ lớn với “trí thông minh tự chủ” của con người, đồng thời nhấn mạnh AI đang cần chuyển từ “kỷ nguyên dữ liệu” sang “kỷ nguyên trải nghiệm” – học qua tương tác trực tiếp với thế giới thật thay vì chỉ học từ dữ liệu có sẵn do con người tạo ra. Yao Qizhi cũng đưa ra quan điểm tương tự: AI hiện nay rất mạnh, nhưng chưa phải là điểm cuối của trí thông minh. Những thông điệp này phần nào lý giải vì sao embodied AI – loại AI phải học qua tương tác vật lý – lại được đầu tư mạnh đến vậy tại WAIC năm nay.
Bốn mạch chuyển dịch công nghệ
Nhìn tổng thể, WAIC 2026 phản ánh bốn mạch chuyển dịch công nghệ đáng chú ý: hạ tầng tính toán nội địa tăng tốc với các cụm siêu nút quy mô lớn; mô hình mở, chia sẻ mở trở thành ưu tiên chiến lược thay vì chỉ là một lựa chọn kỹ thuật; Agentic AI dần thay thế vai trò trung tâm của các mô hình AI; và embodied AI đang từng bước rời phòng lab để bước vào đời sống và sản xuất.
| Bài viết tổng hợp và biên soạn từ ghi nhận thực tế của TS. Phạm Quang Nhật Minh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Trí tuệ nhân tạo (AI R&D), FPT IS – Tập đoàn FPT, sau chuyến tham dự trực tiếp WAIC 2026 tại Thượng Hải, đối chiếu cùng nguồn tin từ WAIC, Tân Hoa Xã, Reuters, AP và các phân tích chuyên ngành. |
