Giữ du khách thêm một đêm: bài toán dữ liệu của điểm đến di sản
Nhiều điểm đến di sản đã số hóa tư liệu và làm tốt việc kéo khách đến. Bài toán tiếp theo khó hơn: giữ khách ở lại thêm một đêm. Theo chuyên gia FPT, lời giải không nằm ở một ứng dụng du lịch mới, mà ở cách địa phương tổ chức dữ liệu của chính mình thành những hành trình có thể bán được.
Chuyến tham quan kết thúc lúc 11 giờ trưa
Hãy hình dung một đoàn khách quốc tế. 8 giờ sáng, xe rời khách sạn ở thành phố bên cạnh. 9 giờ 30, đoàn đến di tích, nghe hướng dẫn viên kể chuyện, chụp vài tấm ảnh. 11 giờ, xe lăn bánh sang điểm tiếp theo. Bữa trưa, bữa tối, đêm nghỉ và những món quà lưu niệm đều diễn ra ở nơi khác.
Kịch bản này quen thuộc ở nhiều điểm đến di sản Việt Nam. Khách không thiếu, nhưng phần lớn giá trị kinh tế của chuyến đi lại chảy về nơi khách ngủ lại.
Quảng Trị là một địa phương đã nhận diện rõ bài toán này. Trong 9 tháng năm 2026, tỉnh ước đón trên 8,4 triệu lượt khách, tăng 17,7%, tổng thu tăng 35%. Không chỉ dừng ở con số lượt khách, tỉnh đặt mục tiêu tiếp theo là kéo dài thời gian lưu trú và nâng giá trị trên mỗi du khách, đồng thời giao nhiệm vụ xây dựng Nền tảng du lịch thông minh giai đoạn 2026–2027.
Tỉnh cũng không bắt đầu từ con số không: khoảng 520 trong số 652 di tích đã được số hóa dưới dạng dữ liệu 2D và 156 hiện vật ở dạng 3D (nguồn số liệu: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị). Nhưng số hóa mới giúp di sản được lưu giữ, chưa tự giữ chân được du khách.
Số hóa giúp di sản được lưu giữ. Dữ liệu được tổ chức tốt mới giúp di sản trở thành trải nghiệm du khách muốn ở lại (Hình minh họa tạo bởi AI)
Một đêm lưu trú đáng giá bao nhiêu?
Với người hoạch định chính sách, câu hỏi đúng không phải là “bao nhiêu khách đến”, mà là “mỗi khách để lại bao nhiêu”.
Năm 2025, Quảng Trị đón gần 9,6 triệu lượt khách với tổng thu trên 11.040 tỷ đồng, tức bình quân khoảng 1,15 triệu đồng mỗi lượt. Trong 9 tháng năm 2026, tổng thu tăng 35% trong khi lượt khách tăng 17,7%. Nghĩa là chi tiêu trên mỗi lượt khách đang tăng, và đây là xu hướng cần giữ.
Một đêm lưu trú thêm không chỉ là tiền phòng. Nó kéo theo bữa tối, hoạt động về đêm, bữa sáng hôm sau và thường là thêm một điểm tham quan trước khi rời đi. Những khoản chi này chảy trực tiếp đến cơ sở lưu trú, nhà hàng, hộ kinh doanh và lao động địa phương.
Tăng lượt khách là bài toán quảng bá. Tăng đêm lưu trú là bài toán sản phẩm và dữ liệu. (Hình minh họa tạo bởi AI)
Vấn đề là trong phạm vi công nghệ số có thể hỗ trợ, có bốn điểm nghẽn thường gặp. Thông tin du lịch còn phân tán trên nhiều kênh. Điểm di sản thường chỉ là điểm dừng chân trong tour xuất phát từ nơi khác. Những trải nghiệm giá trị như tham quan di tích buổi tối đã có, nhưng du khách chưa dễ tìm và đặt mua. Và những thị trường mới như khách Thái Lan, Lào đi đường bộ vẫn thiếu thông tin bằng ngôn ngữ của họ.
Không thiếu cổng thông tin, chỉ thiếu một nguồn dữ liệu
Phản xạ quen thuộc khi nói đến du lịch thông minh là xây một cổng thông tin hoặc một ứng dụng riêng cho điểm đến. Nhiều địa phương đã có sản phẩm như vậy. Câu hỏi là: du khách có thực sự dùng chúng không?
Kinh nghiệm quốc tế cho một câu trả lời đáng suy nghĩ. Ứng dụng du lịch chính thức của Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản đạt khoảng 2 triệu lượt tải (tính đến tháng 4/2021), nhưng đã tạm dừng từ cuối tháng 9/2023. Tại Hàn Quốc, khảo sát 1.232 du khách quốc tế cho thấy các ứng dụng họ dùng nhiều nhất là Naver Map (56,2%), Papago (48,3%) và Google Maps (33,9%), đều do doanh nghiệp phát hành. Cơ quan du lịch Hàn Quốc đi thêm một hướng: cung cấp kho dữ liệu mở TourAPI với 2,8 triệu bản ghi để Naver, Daum và các ứng dụng khác dùng lại. Ở Thụy Sĩ, hạ tầng dữ liệu du lịch dùng chung discover.swiss tăng từ hơn 7 triệu lên hơn 13 triệu yêu cầu truy xuất mỗi tháng chỉ trong một năm.
Bài học rút ra khá rõ: du khách không muốn cài thêm app cho mỗi nơi họ đến. Họ dùng bản đồ, công cụ tìm kiếm, ứng dụng nhắn tin và trợ lý ảo có sẵn. Vai trò của cơ quan quản lý vì thế nên chuyển trọng tâm từ “làm kênh” sang “làm nguồn”: cung cấp dữ liệu chuẩn, chính thống để mọi kênh cùng dùng, kể cả cổng thông tin và ứng dụng chạy trên trình duyệt của chính địa phương.
| Cách cũ: làm kênh | Cách mới: làm nguồn | |
|---|---|---|
| Trọng tâm đầu tư | Cổng thông tin, ứng dụng riêng, mỗi kênh một bộ dữ liệu | Kho dữ liệu chuẩn hóa, kiểm duyệt; mọi kênh dùng chung dữ liệu đó |
| Cách du khách tiếp cận | Phải tìm đến hoặc cài đặt | Qua kênh họ đang dùng: tìm kiếm, bản đồ, nhắn tin, trợ lý ảo, ứng dụng chạy ngay trên trình duyệt |
| Cập nhật thông tin | Nhập lại trên từng kênh | Nhập một lần, dùng lại mọi nơi |
| Vai trò doanh nghiệp | Người đăng tin | Đối tác dùng dữ liệu để đóng gói sản phẩm |
| Khi kênh lỗi thời | Đầu tư lại từ đầu | Dừng kênh đó, dữ liệu vẫn còn |
Còn một lý do mang tính quy định. Quyết định số 1132/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 yêu cầu cơ quan, tổ chức không đầu tư nền tảng trùng chức năng với nền tảng số dùng chung quốc gia sau khi nền tảng đó vận hành; trước thời điểm đó, hệ thống hiện có vẫn được duy trì. Danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia có Nền tảng Quản trị và Kinh doanh du lịch. Điều này không có nghĩa địa phương đứng ngoài: Nghị định số 277/2026/NĐ-CP vẫn cho phép tỉnh đầu tư nền tảng của mình, miễn là không trùng lặp với nền tảng quốc gia. Nền tảng của địa phương vì thế cần được thiết kế để liên thông, không phải để thay thế.
Nền tảng số cho du lịch thông minh: tối ưu vận hành, phân phối và trải nghiệm du khách
FPT đề xuất mô hình “Một lõi dữ liệu – Nhiều phân hệ chuyên biệt”. Có thể hình dung nó như một thư viện trung tâm: sách được biên mục một lần, rồi phục vụ qua nhiều quầy khác nhau cho từng nhóm bạn đọc.
Nền móng: dữ liệu dùng chung, được quản trị có trách nhiệm
Ở trung tâm là kho dữ liệu của địa phương: điểm đến, sự kiện, dịch vụ, hành trình, tư liệu di sản, câu chuyện địa phương, được chuẩn hóa và liên kết với nhau. Dữ liệu biên tập một lần, dùng lại cho mọi kênh và mọi nhóm khách. Lớp ngoài cùng kết nối hai chiều với các nền tảng quốc gia để không phải nhập liệu hai lần.
Trong mô hình này, điều quyết định không nằm ở phần mềm. Phần mềm có thể được xây mới, nâng cấp, thậm chí thay thế theo chu kỳ công nghệ; còn dữ liệu đúng, đủ, sạch và luôn được cập nhật thì phải tích lũy bền bỉ, từ rà soát, làm sạch đến chuẩn hóa từng bản ghi. Khi dữ liệu tốt, mọi kênh, từ cổng thông tin, trợ lý ảo đến doanh nghiệp lữ hành, cùng nói một thông tin đúng. Khi dữ liệu kém, hệ thống càng hiện đại càng lan truyền sai sót nhanh hơn. Công nghệ đến rồi đi, dữ liệu mới là tài sản ở lại lâu dài với địa phương.
Dữ liệu di sản còn có một đặc thù: nhiều tư liệu do nghệ nhân, nhân chứng lịch sử hay thân nhân liệt sĩ cung cấp. Vì vậy, mỗi tư liệu cần có nguồn gốc rõ ràng và sự đồng thuận của chủ thể. Khi họ rút lại sự đồng ý, tư liệu phải được gỡ xuống. Dữ liệu lúc này không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà còn là cam kết về tính xác thực và sự tôn trọng đối với di sản.
Vận hành: Một nguồn thông tin đáng tin cho cả người quản lý và du khách
Du khách chỉ dám lên kế hoạch ở lại khi tin vào thông tin mình nhận được. Vì vậy, mỗi điểm đến cần một lớp trạng thái cập nhật theo thời gian thực: đang đón khách hay tạm dừng, đông hay vắng. Doanh nghiệp tự cập nhật giá và ưu đãi một lần qua cổng cộng tác; nội dung được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiểm duyệt trước khi hiển thị. Với hang động và những điểm nhạy cảm về sinh thái, du khách thấy ngay khung giờ và số chỗ còn lại trong sức chứa cho phép, rồi đặt chỗ qua đơn vị vận hành được cấp phép. Khi cơ quan chức năng công bố tình huống thiên tai, nền tảng chuyển sang chế độ khẩn cấp: chỉ đăng bản tin chính thức, tạm dừng quảng bá, và báo các điểm đón khách trở lại sau khi cơ quan quản lý xác nhận. Các kênh thông tin du lịch hiện có, trong đó có Cổng du lịch thông minh Quảng Trị, được quy về một đầu mối.
Trải nghiệm: AI cá nhân hóa hành trình khám phá
Cùng một di tích, mỗi nhóm khách quan tâm một điều khác. Khách hành hương cần lịch lễ và cảnh báo đông người. Học sinh cần câu chuyện dễ hiểu. Khách quốc tế cần nội dung bằng ngôn ngữ của họ. Trợ lý ảo của tỉnh có thể trả lời câu hỏi, kể chuyện di sản và gợi ý lịch trình theo thời gian, sở thích, điểm xuất phát. Ví dụ, một du khách muốn tìm hiểu về đường Trường Sơn có thể nhận một hành trình nối các địa điểm liên quan, kèm tư liệu và thời gian tham quan.
Công nghệ hình ảnh cũng mở ra cách kể chuyện mới. Khách quốc tế tại Vĩ tuyến 17 có thể đối chiếu ảnh tư liệu thời chiến với khung cảnh hôm nay. Điều kiện bắt buộc là AI của tỉnh chỉ trả lời từ kho dữ liệu đã kiểm duyệt, không tự tạo chi tiết lịch sử, và người dùng được biết họ đang trò chuyện với AI. Về lâu dài, khi Trợ lý ảo quốc gia đi vào vận hành, trợ lý ảo du lịch của tỉnh có thể được tùy biến trên nền tảng này, không phải làm riêng.
Phân phối: Biến điểm dừng thành hành trình có thể bán được
Một điểm đến hấp dẫn chưa chắc đã là một sản phẩm du lịch hấp dẫn. Từ lõi dữ liệu, nền tảng gom các trải nghiệm rời rạc thành hành trình nhiều ngày theo chủ đề, số ngày và điểm xuất phát. Dữ liệu mở giúp công cụ tìm kiếm và trợ lý ảo dễ trích dẫn đúng thông tin của địa phương.
Quan trọng hơn, dữ liệu hành trình được trao cho doanh nghiệp lữ hành để đóng gói thành tour có lưu trú. Phần đặt phòng, bán vé, thanh toán do doanh nghiệp tự đầu tư và kết nối vào. Với cụm di sản Hiền Lương – Vịnh Mốc – Thành cổ, Quảng Trị có thể kết hợp tham quan ban ngày với hoạt động buổi tối và lưu trú ngay tại khu vực.
Thị trường mới cũng có dư địa thật. Theo số liệu cả nước của NAPAS, số giao dịch QR xuyên biên giới của du khách Thái Lan, Lào, Campuchia tại Việt Nam trong 8 tháng năm 2026 tăng 8 lần so với cùng kỳ năm 2025. Tiện ích tiếng Thái về thủ tục qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và bản đồ hành trình tự lái có thể đón đầu nhóm khách này.
Trải nghiệm: Hộ chiếu điểm đến số
Cung cấp thông tin là chưa đủ. Du khách cần thêm động lực để đi tiếp. Với hộ chiếu điểm đến số, khách quét mã tại mỗi điểm để nhận con dấu số, tích điểm theo bộ sưu tập chủ đề và đổi ưu đãi tại cơ sở lưu trú, nhà hàng tham gia. Một bộ sưu tập có thể nối Đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải, Địa đạo Vịnh Mốc và Thành cổ Quảng Trị. Những buổi tham quan tối tại Hiền Lương hay Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn cũng có thể thành một chặng trong bộ sưu tập, gắn với đêm nghỉ tại khu vực. Điểm thưởng cao hơn vào mùa vắng khách. Ở chiều ngược lại, mỗi lượt điểm danh cũng trở thành dữ liệu: qua số liệu tổng hợp, địa phương biết du khách đi qua những điểm nào, vào lúc nào, để điều chỉnh sản phẩm và điều tiết dòng khách.
Cách làm này đã có trên con đường hành hương Santiago de Compostela (Tây Ban Nha), nơi có sổ hành hương số từ năm 2021, và trong chương trình MY JAPAN RAILWAY với hơn 900 con dấu số tại các nhà ga Nhật Bản. Với những nơi tôn nghiêm như nghĩa trang liệt sĩ, bộ quy tắc ứng xử được hiển thị ngay khi khách điểm danh.
Du khách không cần cài thêm một ứng dụng. Họ cần thêm một lý do để ở lại. (Hình minh họa tạo bởi AI)
Những rủi ro cần tính trước
Một nền tảng dữ liệu công không chỉ là bài toán kỹ thuật. Người ra quyết định cần nhìn thấy rủi ro và cách kiểm soát ngay từ thiết kế.
| Rủi ro | Cách kiểm soát |
|---|---|
| Dữ liệu cũ, sai, không ai cập nhật | Một cơ quan đầu mối biên tập, kiểm duyệt; quy chế vận hành được ban hành; theo dõi tần suất cập nhật như một chỉ số |
| Đầu tư trùng với nền tảng quốc gia | Thiết kế lớp liên thông từ đầu; dữ liệu đã có trên nền tảng quốc gia thì khai thác, không nhập lại |
| Phụ thuộc vào một kênh hoặc một phân hệ | Kênh và phân hệ tách khỏi lõi; dừng một phân hệ không ảnh hưởng phần còn lại |
| Mất quyền kiểm soát dữ liệu | Nền tảng và dữ liệu hình thành trong quá trình vận hành thuộc sở hữu của địa phương |
| Trợ lý ảo trả lời sai | AI chỉ trả lời từ kho dữ liệu đã kiểm duyệt; người dùng được thông báo đang tương tác với AI |
| Xâm phạm dữ liệu cá nhân, tư liệu cộng đồng | Xử lý dữ liệu cá nhân theo pháp luật; “sổ đồng thuận số” cho phép nghệ nhân, thân nhân liệt sĩ rút lại sự đồng ý và gỡ tư liệu |
| Ngân sách đầu tư dàn trải | Phần đặt phòng, bán vé, thanh toán do doanh nghiệp tự đầu tư; chỉ mở phân hệ mới khi có nhóm người dùng và nhu cầu rõ ràng |
Bắt đầu nhỏ, đo kỹ, rồi mới mở rộng
Một nền tảng du lịch số nên được đánh giá bằng tác động kinh tế, không chỉ bằng số tư liệu được số hóa, lượt tải hay lượt truy cập. Những con số đó cho biết hệ thống đang chạy, nhưng chưa cho biết nó tạo ra giá trị gì. Chuỗi tác động kỳ vọng khá đơn giản: thông tin thống nhất giúp doanh nghiệp chào bán hành trình nhiều ngày; du khách ghé thêm điểm, ở lại thêm đêm; chi tiêu tăng theo. Nhưng chuỗi này cần được kiểm chứng, không nên mặc định.
Vì vậy, cách làm hợp lý là đi từng bước:
- Xác định đầu mối. Giao một cơ quan chịu trách nhiệm biên tập, kiểm duyệt và vận hành, kèm quy chế quản lý.
- Dựng lõi dữ liệu và hợp nhất kênh. Chuẩn hóa dữ liệu điểm đến, dịch vụ, sự kiện; gom các cổng thông tin hiện có về một đầu mối.
- Thí điểm tại một cụm di sản. Chọn một cụm có tiềm năng giữ khách qua đêm, vận động doanh nghiệp lữ hành và cơ sở lưu trú cùng tham gia.
- Đo bằng phương pháp chuẩn. Lấy một năm làm mốc; theo dõi tỷ lệ khách nghỉ đêm, số đêm lưu trú, chi tiêu bình quân và số điểm ghé thăm mỗi chuyến; song song theo dõi tần suất cập nhật dữ liệu và độ chính xác của thông tin vận hành; phân biệt khách nghỉ đêm và khách trong ngày theo chuẩn thống kê du lịch quốc tế; so sánh trước – sau và với điểm chưa áp dụng, có đánh giá sai số.
- Mở rộng có điều kiện. Chỉ thêm phân hệ mới khi đã xác định được nhóm người dùng, tiện ích họ cần, kênh họ đang dùng, và lõi đã có phần lớn dữ liệu.
Cách làm này giúp địa phương có bằng chứng trước khi quyết định đầu tư lớn hơn.
Năm câu hỏi trước khi đầu tư
Công nghệ là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ. Một lõi dữ liệu tốt chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu được chăm sóc, có người chịu trách nhiệm, và doanh nghiệp cùng biến dữ liệu thành sản phẩm có người mua.
Trước khi đầu tư một nền tảng du lịch thông minh, lãnh đạo địa phương có thể tự đặt năm câu hỏi:
- Chúng ta đang đầu tư vào kênh hay vào dữ liệu?
- Ai là đầu mối chịu trách nhiệm dữ liệu luôn đúng và mới?
- Nền tảng có liên thông với nền tảng quốc gia, hay đang làm trùng?
- Dữ liệu và nền tảng có thuộc sở hữu của địa phương không?
- Chúng ta sẽ đo thành công bằng lượt tải hay bằng đêm lưu trú và chi tiêu?
Nếu trả lời được cả năm câu, dữ liệu sẽ không chỉ là công cụ quảng bá. Nó trở thành tài sản của địa phương, giúp giá trị di sản chuyển thành giá trị kinh tế, từng đêm một.
Công nghệ không thay thế giá trị nguyên bản của di sản. Công nghệ giúp những giá trị ấy được kết nối, kể lại và lan tỏa theo cách mới.
Đó là con đường để chuyển đổi số du lịch đi từ số hóa tài nguyên sang kiến tạo trải nghiệm, từ quảng bá điểm đến sang phát triển sản phẩm, và từ tăng lượt khách sang tăng giá trị trên mỗi hành trình.
| Bài viết độc quyền từ Chuyên gia FPT
Lê Ngọc Ánh – Giám đốc kinh doanh Trung tâm akaVerse, Khối Chính phủ FPT IS, Tập đoàn FPT. |
Bài viết được phát triển từ tham luận của tác giả tại Hội thảo “Công nghệ số thúc đẩy phát triển kinh tế Quảng Trị” ngày 23/10/2026. Số liệu cập nhật đến tháng 10/2026.
Tài liệu tham khảo
- Báo Văn hóa (25/9/2026), Quảng Trị sẽ làm gì để khách ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn.
- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị (07/10/2026), Quảng Trị: Chuyển đổi số hướng đến những giá trị thực chất. [Ghi chú: số liệu số hóa trong bài đã điều chỉnh theo báo cáo của Sở nêu tại hồ sơ Đề án; đề nghị kiểm tra tài liệu này còn được sử dụng trong bài hay không.]
- JNTO, Web và mạng xã hội – thông báo tạm dừng Japan Official Travel App.
- Dailian (05/3/2024), Khảo sát du khách quốc tế của Bộ VH-TT-DL và Tổ chức Du lịch Hàn Quốc.
- Ajunews (29/7/2024), TourAPI của Tổ chức Du lịch Hàn Quốc.
- discover.swiss, Báo cáo thường niên 2024.
- Quyết định số 1132/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
- Nghị định số 277/2026/NĐ-CP ngày 09/7/2026 của Chính phủ về hạ tầng văn hóa số.
- VietnamPlus (25/9/2026), Thanh toán QR xuyên biên giới mở rộng dư địa cho du lịch, bán lẻ.
- Camino de Santiago Consumer (02/6/2021), Credencial digital del peregrino.
- Dentsu-ho (23/10/2023), MY JAPAN RAILWAY.


