FPT và SGS Việt Nam đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Gỗ xây dựng “hộ chiếu xanh” vươn ra thị trường toàn cầu
Ngành Gỗ Việt Nam đang đứng trước thách thức khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, các tiêu chuẩn về ESG cũng như các quy định mới như EUDR, CBAM đang trở thành “tấm vé thông hành” cho doanh nghiệp Gỗ duy trì và mở rộng tại thị trường quốc tế. Đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Gỗ trước những yêu cầu mới từ thị trường, Tập đoàn FPT phối hợp với SGS Việt Nam tổ chức hội thảo “ESG ngành Gỗ: Hộ Chiếu Xanh Cho Doanh Nghiệp Vươn Ra Toàn Cầu”, tạo diễn đàn để doanh nghiệp, chuyên gia cùng trao đổi về xu hướng ESG, cập nhật các quy định mới trong xuất khẩu, đồng thời chia sẻ các hướng tiếp cận chuyển đổi xanh dựa trên dữ liệu, công nghệ và AI nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Hội thảo “ESG ngành Gỗ: Hộ Chiếu Xanh Cho Doanh Nghiệp Vươn Ra Toàn Cầu” diễn ra ngày 25/6 vừa qua đã thu hút gần 20 doanh nghiệp ngành Gỗ tham dự, trong đó có các doanh nghiệp tiêu biểu như AA Corporation, Phú Tài, Tavico,…
Ngành Gỗ Việt Nam và cuộc chơi mới với những tiêu chuẩn xanh
Năm 2025, ngành gỗ Việt Nam ghi nhận kim ngạch xuất khẩu đạt 17,2 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay, khẳng định vị thế là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của cả nước. Bước sang năm 2026, toàn ngành đặt mục tiêu xuất khẩu từ 18,5 đến 19 tỷ USD, với sản phẩm gỗ Việt Nam hiện có mặt tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, đà tăng trưởng đó đang đứng trước những yêu cầu ngày càng khắt khe hơn từ thị trường quốc tế. Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) buộc doanh nghiệp xuất khẩu gỗ phải chứng minh toàn bộ chuỗi cung ứng không liên quan đến phá rừng. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn về kiểm kê phát thải carbon, báo cáo ESG và tín chỉ xanh đang dần trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì quan hệ thương mại với đối tác quốc tế. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện để tồn tại và phát triển. Và để thực hiện hành trình này một cách hiệu quả, công nghệ, đặc biệt là AI và dữ liệu trở thành công cụ thiết yếu giúp doanh nghiệp đo lường, kiểm soát và chứng minh cam kết xanh với thị trường toàn cầu.
Phát biểu tại sự kiện, ông Đặng Trường Thạch – Phó Chủ tịch Điều hành kiêm Phó Tổng Giám đốc FPT IS, Tập đoàn FPT, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) cho biết: “Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc của thị trường toàn cầu, doanh nghiệp ngành Gỗ cần nhìn nhận chuyển đổi xanh và chuyển đổi số là hành trình song hành cùng nhau. Công nghệ, đặc biệt là AI và dữ liệu, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, đo lường hiệu quả phát thải, truy xuất nguồn gốc và chứng minh các cam kết phát triển bền vững.”
Theo ông Thạch, FPT luôn chú trọng việc nghiên cứu, thấu hiểu các bài toán đặc thù của từng ngành, đồng thời hợp tác cùng các đối tác có chuyên môn sâu trên thị trường để xây dựng các giải pháp toàn diện cho doanh nghiệp. Trong đó, SGS Việt Nam là đối tác giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực đánh giá, chứng nhận và tư vấn các tiêu chuẩn ESG, phát triển bền vững, góp phần bổ trợ năng lực công nghệ của FPT trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Gỗ.
FPT và SGS Việt Nam đã đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp trong việc tư vấn chiến lược, xây dựng nền tảng quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ và EU. Trên nền tảng kinh nghiệm triển khai các hệ thống quản trị cho doanh nghiệp ngành Gỗ, kết hợp cùng năng lực chuyên môn ESG từ các đối tác như SGS Việt Nam, FPT hướng tới cung cấp các giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực số, quản trị dữ liệu và từng bước ứng dụng AI trong hành trình chuyển đổi xanh. “FPT mong muốn tiếp tục song hành cùng doanh nghiệp ngành Gỗ, cung cấp bộ giải pháp phù hợp để hỗ trợ quá trình chuyển đổi, từ việc quản trị cho đến khai thác dữ liệu nhằm tối ưu vận hành và nâng cao năng lực AI trong tương lai”, ông Thạch chia sẻ.
Hộ chiếu xanh cho ngành Gỗ bắt đầu từ dữ liệu
Tại hội thảo, ông Trần Nhật Anh – Chuyên gia Đánh giá Cấp Cao về ESG & Khí Nhà Kính, SGS Việt Nam đã chỉ ra rằng mô hình cạnh tranh của ngành gỗ toàn cầu đã thay đổi: “Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh bằng giá thành, năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm, thì nay các tiêu chí đó đang nhường chỗ cho báo cáo ESG, kiểm kê khí nhà kính, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng. Khách hàng quốc tế không còn chấp nhận cam kết định tính, ngày nay họ yêu cầu dữ liệu có thể kiểm chứng từ doanh nghiệp.”
Bên cạnh đó, ông Nhật Anh cũng nhấn mạnh lợi thế carbon đặc thù mà ít ngành nào có được: gỗ có khả năng hấp thụ CO₂ tự nhiên trong quá trình sinh trưởng, lưu trữ carbon trong sản phẩm và thay thế các vật liệu phát thải cao như thép, xi măng, bê tông. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ được công nhận khi có dữ liệu vòng đời được xác minh độc lập, đây cũng là điều mà phần lớn doanh nghiệp gỗ Việt Nam chưa làm được. Theo ông, thách thức lớn nhất sẽ nằm ở Phạm vi 3 (Scope 3) – phát thải từ chuỗi cung ứng bên ngoài nhà máy như rừng nguyên liệu, keo dán, sơn phủ, bao bì, logistics, chiếm tới 70–90% tổng phát thải của doanh nghiệp nhưng lại khó kiểm soát nhất.
Đi sâu vào quy định EUDR, một trong những thách thức pháp lý trực tiếp nhất với doanh nghiệp xuất khẩu gỗ sang thị trường EU. Theo ông Phạm Văn Bốn – Chuyên Gia Đánh giá Cấp Cao Lĩnh Vực Lâm Nghiệp SGS Việt Nam, EUDR không phải quy định xuất hiện đột ngột, đây là kết quả của một lộ trình dài từ FLEGT (2003) đến EUTR (2010) và nay là EUDR (2023), với phạm vi ngày càng mở rộng: không chỉ kiểm soát gỗ lậu mà còn ngăn chặn mọi sản phẩm liên quan đến chuyển đổi đất rừng. Thời hạn áp dụng đang đến rất gần, doanh nghiệp lớn và vừa phải tuân thủ từ 30/12/2026, doanh nghiệp nhỏ từ 30/06/2027.
“Điểm khó nhất của EUDR, nằm ở hệ thống thẩm định ba trụ cột: thu thập thông tin (bao gồm tọa độ địa lý GPS của từng lô đất nguyên liệu), đánh giá rủi ro và giảm thiểu rủi ro. Doanh nghiệp chỉ được xuất hàng khi chứng minh được rủi ro ở mức không đáng kể và toàn bộ hồ sơ phải được lưu trữ tối thiểu 5 năm để sẵn sàng cho kiểm tra từ phía EU”, ông Bốn cho biết thêm. Với đặc thù ngành gỗ Việt Nam, rừng nguyên liệu manh mún, chuỗi cung ứng nhiều tầng trung gian, ông Bốn nhấn mạnh trách nhiệm tuân thủ phải được thực hiện ở từng mắt xích: từ chủ rừng, đơn vị khai thác, xưởng xẻ, thương lái đến doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Thiếu dữ liệu ở bất kỳ khâu nào cũng có thể khiến toàn bộ lô hàng bị từ chối.
Vai trò của công nghệ trong hành trình xanh hóa ngành Gỗ
Ở góc độ công nghệ, ông Phạm Tuân – Giám đốc sản phẩm kiêm đồng sáng lập giải pháp VertZéro, Tập đoàn FPT cho biết AI đang mở ra cách tiếp cận mới trong quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Thay vì chỉ đóng vai trò như một công cụ hỏi – đáp, AI hiện nay có thể trở thành “nhân viên ảo” hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, từ xử lý dữ liệu, phân tích thông tin đến hỗ trợ ra quyết định. Đối với bài toán ESG, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp tự động hóa quá trình kiểm kê khí nhà kính, từ thu thập dữ liệu đầu vào như hóa đơn năng lượng, nhiên liệu, xử lý dữ liệu theo các chuẩn tính toán phát thải đến xây dựng báo cáo phục vụ quá trình đánh giá. Những công việc trước đây đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực có thể được rút ngắn đáng kể khi doanh nghiệp ứng dụng AI đúng cách. Theo ông Tuân, giá trị lớn nhất của AI không nằm ở việc thay thế con người hoàn toàn, mà giúp con người chuyển từ công việc xử lý thủ công sang kiểm soát, đánh giá và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Với ngành Gỗ, đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị phát thải, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh quốc tế.
Bên cạnh bài toán ESG, AI còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động xuất khẩu. Thông qua khả năng phân tích dữ liệu thị trường, hành vi mua hàng và nhận diện khách hàng tiềm năng, AI giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tìm kiếm cơ hội kinh doanh và mở rộng thị trường quốc tế. “Để AI phát huy hiệu quả trong doanh nghiệp, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở dữ liệu và sự hiểu biết về từng lĩnh vực kinh doanh. Đây cũng là hướng tiếp cận của FPT khi kết hợp năng lực công nghệ với kinh nghiệm chuyên môn trong nhiều ngành để xây dựng các giải pháp AI phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp”, ông Phạm Tuân nhấn mạnh.
Bổ sung thêm góc nhìn về quản trị dữ liệu, ông Nguyễn Thành Vinh – Chuyên gia tư vấn giải pháp AI, FPT Digital, Tập đoàn FPT nhấn mạnh rằng AI đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành với dữ liệu. Thay vì tốn nguồn lực cho thu thập và xử lý thủ công, AI giúp tự động hóa toàn bộ khâu này, đồng thời nâng cấp năng lực ra quyết định từ phản ứng bị động sang chủ động đón đầu – từ phát hiện bất thường, phân tích nguyên nhân gốc rễ đến mô phỏng kịch bản và gợi ý hành động cụ thể cho nhà quản trị.
Tại phiên thảo luận mở, các doanh nghiệp ngành Gỗ đặt ra nhiều câu hỏi thực tế – từ việc doanh nghiệp vừa và nhỏ có cần triển khai ESG ngay không, đến cách kiểm soát hàng trăm nhà cung cấp nguyên liệu cho EUDR hay làm thế nào để tổng hợp dữ liệu từ nhiều bộ phận khác nhau. Các chuyên gia từ SGS và FPT đều đồng thuận ở một điểm cốt lõi: quy mô không phải rào cản, ngay cả đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ xuất khẩu sang EU, Mỹ, Nhật Bản đều bị ảnh hưởng trực tiếp và việc chuẩn bị sớm chính là lợi thế cạnh tranh khi các nhà mua hàng quốc tế bắt đầu phân loại nhà cung cấp theo tiêu chí ESG. Bước đi đầu tiên, theo các chuyên gia, không phải là lập báo cáo, mà chính là xây dựng dữ liệu nền tảng: kiểm kê phát thải, lập bản đồ chuỗi cung ứng và xác định tọa độ vùng nguyên liệu. Công nghệ và AI, khi được ứng dụng đúng, có thể rút ngắn đáng kể quá trình này.
Khép lại hội thảo, FPT và SGS Việt Nam khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Gỗ trong hành trình chuyển đổi xanh, không chỉ dừng lại ở tư vấn và đào tạo, mà còn cung cấp các giải pháp công nghệ và dịch vụ kiểm định đủ năng lực để doanh nghiệp xây dựng “hộ chiếu xanh” thực sự: có dữ liệu, có chứng nhận và có thể kiểm chứng độc lập. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng siết chặt, đây không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp lớn mà còn là điều kiện để toàn ngành Gỗ Việt Nam giữ vững vị thế và tiếp tục vươn ra toàn cầu.
