Lãnh đạo FPT: “Ngành Tài chính Việt Nam đang đứng trước cơ hội tiên phong chuyển đổi AI, FPT cam kết song hành lộ trình AI-First cùng ngành đến năm 2030”

Tại Vietnam Digital Finance 2026, ông Nguyễn Hoàng Minh – Tổng Giám đốc FPT IS, Tập đoàn FPT đã có bài báo cáo chính với chủ đề “Từ mức độ trưởng thành AI đến hành động – Lộ trình AI First cho ngành Tài chính đến năm 2030”.  Ông Minh nhận định AI đang tạo ra một bước chuyển khác biệt so với các công nghệ trước đây: từ một công cụ hỗ trợ con người, AI trở thành nguồn lực lao động mới, đồng hành cùng con người trong sản xuất và điều hành. Trong đó, ngành Tài chính Việt Nam đang đứng trước cơ hội tiên phong dẫn dắt công cuộc chuyển đổi AI của quốc gia, dựa trên nền tảng cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính. FPT đề xuất lộ trình AI First cho ngành Tài chính đến năm 2030 dựa trên kinh nghiệm 30 năm đồng hành chuyển đổi số của ngành và năng lực làm chủ công nghệ lõi thông qua hệ sinh thái Made by FPT.

AI – Nguồn lực lao động kỷ nguyên mới

Tại phiên hội thảo, ông Minh nhận định: “Nếu dữ liệu được xem là nhiên liệu, nguồn lực thúc đẩy kinh tế thì AI đang trở thành nguồn lực lao động mới, đồng hành cùng con người trong sản xuất và điều hành. Với ngành Tài chính – nơi dữ liệu, quy trình và quyết định có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế – sự thay đổi này càng trở nên rõ nét”.

Ông Nguyễn Hoàng Minh – Tổng giám đốc FPT IS, Tập đoàn FPT cho rằng AI đang trở thành o động mới, đồng hành cùng con người trong sản xuất và điều hành

Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt ra những chỉ tiêu định lượng mang tính bước ngoặt. Cụ thể, 60% quyết định chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước được hỗ trợ bởi dữ liệu và AI; 100% hồ sơ thủ tục hành chính được hỗ trợ xử lý bằng AI; 100% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng nền tảng AI công vụ hàng tuần và hạ tầng tính toán AI quốc gia khoảng 560 EFLOPS BF16, khoảng 500 MW công suất điện…

Trong khi đó, Quyết định 3546/QĐ-BTC về chuyển đổi số ngành Tài chính đặt trọng tâm thể chế hóa nguyên lý “AI First”; 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình và các hệ thống thông tin được ứng dụng AI, dữ liệu lớn; 100% cơ sở dữ liệu đạt cấp độ 4 và 90% đạt cấp độ 5 về mức độ trưởng thành quản trị dữ liệu và hoàn thành Trung tâm giám sát, điều hành thông minh ngành Tài chính. “Hoạt động điều hành trong tương lai sẽ ngày càng dựa trên Data Governance (quản trị dữ liệu) và AI Governance (quản trị AI), nhằm kiểm soát cách AI Agent sử dụng dữ liệu và tham gia vào quá trình ra quyết định”, lãnh đạo FPT nhấn mạnh.

Bài toán không chỉ là triển khai AI, mà là quản trị AI

Dù tiềm năng mang lại là vô cùng to lớn, việc đưa AI vào vận hành trong bộ máy chính phủ chưa bao giờ là bài toán dễ dàng. Dựa trên Khung AI tin cậy của OECD (OECD Framework for Trustworthy Artificial Intelligence in Government) và  Nghiên cứu mới nhất từ khối OECD (OECD Digital Government Outlook 2026, công bố 15/6/2026) về ứng dụng AI, ông Minh đưa ra các phân tích quan trọng cho thấy, 83% các nước đã có ít nhất 1 cơ quan chịu trách nhiệm quản trị AI khu vực công, nhưng chỉ khoảng 36% thực sự có hạ tầng và giải pháp để xử lý vấn đề này một cách triệt để. Những thách thức lớn đặt ra bao gồm rủi ro về kiểm soát an ninh thông tin (như hiện tượng dữ liệu độc hại Poisoning Data), bài toán cân đối nguồn ngân sách đầu tư khổng lồ, áp lực thay đổi văn hóa tổ chức, cũng như hạn chế từ năng lực đáp ứng thực tế của các nhà cung cấp công nghệ.

Ông Minh nhận định bài toán quản trị AI là then chốt

Từ kinh nghiệm của các nhóm quốc gia dẫn đầu thế giới, lãnh đạo FPT nêu bốn yếu tố then chốt đã được đúc kết để triển khai AI thành công. Thứ nhất, thiết chế đi trước công cụ – thiết lập một cơ quan độc lập chuyên trách giám sát và quản lý rủi ro AI. Thứ hai, đảm bảo tính minh bạch của thuật toán, trong đó các quyết định của AI phải có khả năng giải thích rõ ràng (Explainable AI). Thứ ba, xây dựng hạ tầng AI dùng chung mang tính tự chủ cao. Cuối cùng, gắn liền các chương trình AI với kết quả định lượng cụ thể nhằm cắt giảm thủ tục và thời gian cho người dân, doanh nghiệp.

Lộ trình chiến lược đến năm 2030 cho ngành Tài chính

Nhìn từ Khung trưởng thành về AI – AI Maturity Framework, UNESCO, 2025, ông Minh nêu 6 trụ cột quan trọng trong việc đánh giá gồm chiến lược, Con người – Văn hóa, Công nghệ hạ tầng, Vận hành, Quản trị AI & Đạo đức rủi ro, Dữ liệu. Dựa trên 6 trụ cột, khung UNESCO đánh giá trên 4 mức độ gồm:

Nhìn về ngành Tài chính, bên cạnh những điểm mạnh sẵn có về chiến lược, vận hành thử nghiệm hệ thống dữ liệu tập trung và kho cơ sở dữ liệu quốc gia, ngành tài chính vẫn đối mặt với một số điểm cần đẩy mạnh như khung quản trị AI tổng thể cấp ngành, hạ tầng dùng chung chuyên biệt và văn hóa sử dụng AI.

Nhằm giải quyết những bài toán trên và khẳng định vị thế tiên phong trong kỷ nguyên AI, FPT đã đề xuất lộ trình chiến lược đến năm 2030 chia làm ba giai. Giai đoạn 1 (2026–2027) xây nền tảng về tuân thủ, dữ liệu và thử nghiệm AI, bước đầu đưa AI vào nghiệp vụ lõi; Giai đoạn 2 (2028–2029) chuẩn hóa và mở rộng AI trên toàn ngành; đến năm 2030 hướng tới vận hành AI có kiểm soát ở quy mô toàn ngành. Quá trình này cần tập trung vào ba điều kiện sẵn sàng: dữ liệu sẵn sàng, con người và nguồn lực phù hợp, cơ chế mua sắm AI đáp ứng yêu cầu triển khai.

Lãnh đạo FPT đề xuất lộ trình AI First cho ngành Tài chính đến năm 2030

Ông Minh nhấn mạnh, AI không nên được đánh giá bằng số lượng mô hình hay số lượng ứng dụng được triển khai, mà bằng kết quả cuối cùng tạo ra cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Theo ông Minh, các chương trình AI cần được lượng hóa bằng những kết quả cụ thể, chẳng hạn giảm bao nhiêu thời gian, cắt giảm bao nhiêu thủ tục và tạo ra hiệu quả như thế nào.

Từ đó, FPT xác định bốn hướng đồng hành cùng ngành Tài chính: Đồng hành bảo đảm chủ quyền và tính bền vững của đầu tư AI; Đồng hành xây dựng khung quản trị AI cấp Bộ; Đồng hành đưa AI vào các nghiệp vụ lõi; Đồng hành thúc đẩy hợp tác công – tư và mô hình “3 nhà” theo Nghị định 180/2025/NĐ-CP. Với hơn 30 năm đồng hành cùng ngành Tài chính trong chuyển đổi số, FPT cam kết tiếp tục tham gia quá trình chuyển đổi AI, bảo đảm yêu cầu về kiểm soát, minh bạch và hiệu quả thực tiễn.